10 Mẹo nhận biết thuốc đã hỏng do bảo quản sai để tránh sử dụng nhầm
Mẹo nhận biết thuốc đã hỏng do bảo quản sai dễ nhận thấy
Thuốc dù vẫn còn hạn sử dụng nhưng nếu được bảo quản không đúng cách vẫn có thể bị biến đổi về màu sắc, mùi, hình dạng hoặc chất lượng. Nhiệt độ cao, ánh nắng, độ ẩm hay việc đóng nắp không kín đều có thể ảnh hưởng đến một số loại thuốc. Vì vậy, biết mẹo nhận biết thuốc đã hỏng do bảo quản sai là điều cần thiết để hạn chế nguy cơ sử dụng thuốc không còn đảm bảo chất lượng. Dưới đây là những dấu hiệu bạn có thể kiểm tra trước khi sử dụng.
1. Kiểm tra sự thay đổi màu sắc của thuốc
Một trong những dấu hiệu dễ quan sát nhất là màu sắc của thuốc thay đổi bất thường. Nếu viên thuốc trước đây có màu trắng nhưng chuyển sang vàng, nâu hoặc xuất hiện các đốm lạ, bạn không nên tiếp tục sử dụng khi chưa xác định được nguyên nhân.
Tương tự, thuốc dạng dung dịch có thể đổi màu, trở nên đục hoặc xuất hiện màu sắc khác so với lúc mới mua. Tuy nhiên, không phải mọi thay đổi màu sắc đều có thể đánh giá bằng mắt thường. Nếu nghi ngờ thuốc bị biến chất, cách an toàn hơn là ngừng sử dụng và hỏi dược sĩ hoặc cơ sở y tế.
2. Quan sát hình dạng và bề mặt viên thuốc
Khi áp dụng cách nhận biết thuốc bị hỏng, hãy chú ý đến hình dạng của viên thuốc. Viên nén được bảo quản đúng thường giữ được hình dạng tương đối ổn định.
Nếu viên thuốc bị phồng, nứt, mềm, dính vào nhau, dễ vụn bất thường hoặc bề mặt xuất hiện dấu hiệu khác lạ, thuốc có thể đã chịu ảnh hưởng của nhiệt độ hoặc độ ẩm.
Đặc biệt, không nên cố sử dụng những viên thuốc đã biến dạng rõ rệt chỉ vì chúng vẫn còn hạn dùng. Hạn sử dụng thường được xác định trong điều kiện bảo quản phù hợp theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
3. Chú ý mùi bất thường
Một số loại thuốc vốn có mùi đặc trưng, vì vậy cần so sánh với trạng thái bình thường của chính sản phẩm đó. Nếu thuốc đột nhiên xuất hiện mùi lạ, mùi ẩm mốc hoặc khác rõ rệt so với trước, đây có thể là dấu hiệu cần lưu ý.
Không nên thử thuốc bằng cách nếm để xác định thuốc còn tốt hay đã hỏng. Việc kiểm tra nên dựa vào bao bì, màu sắc, trạng thái vật lý và hướng dẫn bảo quản. Khi không chắc chắn, hãy mang thuốc đến nhà thuốc để được kiểm tra.
4. Thuốc dạng lỏng bị đục, lắng cặn hoặc tách lớp bất thường
Thuốc dạng lỏng cần được kiểm tra kỹ trước khi sử dụng. Nếu một dung dịch vốn trong suốt lại trở nên đục, xuất hiện cặn bất thường, đổi màu hoặc có vật thể lạ bên trong, bạn không nên tiếp tục sử dụng.
Với thuốc hỗn dịch, việc có các thành phần phân tán hoặc lắng xuống có thể là đặc tính bình thường và sản phẩm thường có hướng dẫn lắc trước khi dùng. Vì vậy, không nên kết luận thuốc hỏng chỉ dựa vào việc nhìn thấy cặn. Điều quan trọng là so sánh trạng thái thuốc với hướng dẫn trên nhãn và đặc điểm thông thường của sản phẩm.
5. Viên nang bị mềm, dính hoặc biến dạng
Viên nang có thể nhạy cảm với nhiệt độ và độ ẩm. Khi đặt thuốc ở nơi nóng ẩm, vỏ nang có thể mềm, dính vào nhau hoặc biến dạng.
Nếu các viên nang vốn tách rời nhưng sau một thời gian lại dính thành cụm, có dấu hiệu chảy, nứt hoặc thay đổi hình dạng đáng kể, bạn nên thận trọng. Không nên cố tách những viên đã dính rồi tiếp tục sử dụng khi chưa biết thuốc bên trong có còn đảm bảo chất lượng hay không.
Để hạn chế tình trạng này, nên giữ thuốc trong bao bì phù hợp và bảo quản theo đúng nhiệt độ, độ ẩm được ghi trên nhãn.
6. Kiểm tra bao bì và vỉ thuốc
Không chỉ kiểm tra thuốc bên trong, bạn cũng nên quan sát bao bì. Vỉ thuốc bị rách, thủng hoặc lớp nhôm bong ra có thể khiến viên thuốc tiếp xúc với độ ẩm và không khí.
Đối với thuốc đóng chai, cần chú ý tình trạng nắp chai. Nếu nắp không còn kín hoặc thuốc từng bị đổ ra ngoài rồi cho trở lại chai, khả năng nhiễm bẩn có thể tăng lên.
Ngoài ra, nếu nhãn thuốc bị bong mất khiến bạn không còn xác định được tên thuốc, hàm lượng, hạn dùng hoặc hướng dẫn sử dụng, tốt nhất không nên tự ý sử dụng.
7. Cẩn thận với thuốc từng để ở nơi quá nóng
Nhiều người có thói quen để thuốc trong cốp xe máy, ô tô hoặc gần cửa sổ. Đây có thể là những vị trí có nhiệt độ cao, đặc biệt vào những ngày nắng nóng.
Một số thuốc nhạy cảm với nhiệt có thể bị ảnh hưởng nếu bảo quản ngoài điều kiện khuyến cáo. Đáng chú ý là không phải lúc nào thuốc bị ảnh hưởng bởi nhiệt cũng xuất hiện dấu hiệu rõ ràng bằng mắt thường.
Nếu thuốc đã bị để lâu trong môi trường quá nóng hoặc bạn không biết thuốc đã tiếp xúc với nhiệt độ cao trong bao lâu, hãy hỏi dược sĩ về khả năng tiếp tục sử dụng thay vì tự đánh giá.
8. Thuốc bị ẩm hoặc tiếp xúc trực tiếp với nước
Độ ẩm là một yếu tố có thể ảnh hưởng đến chất lượng của nhiều loại thuốc. Việc để thuốc trong phòng tắm, cạnh bồn rửa, khu vực thường xuyên có hơi nước hoặc lấy thuốc bằng tay ướt đều không phải thói quen tốt.
Thuốc bị ẩm có thể mềm, dính, đổi màu hoặc dễ vỡ. Với một số sản phẩm, chất lượng có thể bị ảnh hưởng ngay cả khi bên ngoài chưa xuất hiện thay đổi quá rõ.
Vì vậy, thuốc nên được bảo quản tại nơi khô ráo và theo đúng hướng dẫn ghi trên bao bì.
9. Không dựa hoàn toàn vào hạn sử dụng
Một sai lầm phổ biến là cho rằng thuốc chưa hết hạn thì chắc chắn vẫn sử dụng được. Trên thực tế, hạn dùng đi kèm với yêu cầu về điều kiện bảo quản.
Nếu sản phẩm được yêu cầu bảo quản ở nhiệt độ nhất định nhưng lại thường xuyên để ở nơi nóng, ẩm hoặc dưới ánh nắng trực tiếp, chất lượng thuốc có thể không còn được đảm bảo như dự kiến.
Ngoài ra, một số loại thuốc sau khi mở nắp, pha hoặc hoàn nguyên có thời gian sử dụng ngắn hơn hạn in trên bao bì. Vì thế cần đọc kỹ hướng dẫn riêng của từng sản phẩm.
10. Khi nghi ngờ thuốc đã hỏng, không nên tự thử
Nếu phát hiện thuốc có màu, mùi, hình dạng hoặc trạng thái bất thường, không nên uống thử một lượng nhỏ để kiểm tra. Bạn cũng không nên tự ý tăng liều nếu cảm thấy thuốc “không còn tác dụng”.
Cách xử lý phù hợp là tạm ngừng sử dụng sản phẩm nghi ngờ và hỏi dược sĩ, bác sĩ hoặc cơ sở y tế. Nếu cần loại bỏ thuốc, nên thực hiện theo hướng dẫn thu hồi hoặc tiêu hủy thuốc tại địa phương; tránh tự ý xả thuốc xuống bồn cầu hoặc nguồn nước nếu không có hướng dẫn phù hợp.
Cách bảo quản thuốc để hạn chế bị hỏng
Để hạn chế thuốc bị ảnh hưởng do bảo quản sai, hãy giữ thuốc theo đúng hướng dẫn trên nhãn hoặc tờ hướng dẫn sử dụng. Không nên mặc định tất cả thuốc đều phải cho vào tủ lạnh, bởi mỗi sản phẩm có yêu cầu bảo quản khác nhau.
Nên giữ thuốc trong bao bì gốc khi có thể, đóng nắp kín sau khi sử dụng và tránh những khu vực nóng, ẩm hoặc có ánh nắng trực tiếp. Đồng thời, thuốc cần được đặt ngoài tầm nhìn và tầm với của trẻ em.
Với những loại thuốc yêu cầu điều kiện bảo quản đặc biệt, chẳng hạn bảo quản lạnh, cần tuân thủ chính xác hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc dược sĩ.
Kết luận
Biết mẹo nhận biết thuốc đã hỏng do bảo quản sai giúp bạn chủ động phát hiện những dấu hiệu bất thường như đổi màu, biến dạng, có mùi lạ, viên nang dính, dung dịch thay đổi trạng thái hoặc bao bì bị hư hỏng. Tuy nhiên, không phải thuốc bị giảm chất lượng lúc nào cũng có dấu hiệu nhìn thấy được. Vì vậy, nếu thuốc từng được bảo quản sai điều kiện hoặc có biểu hiện bất thường, không nên tự ý tiếp tục sử dụng. Khi không chắc chắn, hãy hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ để được hướng dẫn phù hợp.
Săn mã giảm giá (Voucher) trên Shopee
